Monday, November 2, 2009

Lại thua - Bầu cử thị trưởng thành phố Montréal



Ở Canada, bầu cử ở đây cũng thuộc hoạt động văn hóa được yêu thích, đi đâu người ta cũng bàn tán, radio với báo thì tới tấp bình luận ideology nọ, wing kia. Tớ thì chưa đủ tiêu chuẩn đi bầu cử ở Canada nhưng lại ham vui đua đòi, người ta nói mà mình ko tham gia được là tức lắm. Mí cả, theo dõi kết quả bầu cử cũng hồi hộp, máu me kiểu loto xổ số. Đâm ra tớ nghiện bầu cử.

Tuy nhiên tính từ mùa thu năm ngoái, trong 4 cuộc bầu cử từ cấp thị xã đến cấp quốc gia, mình cứ ủng hộ ứng cử viên nào thì người đó thua. Vì sao cứ toàn thua hic hic?

1) Hệ thống đếm phiếu củ chuối

Ở Canada, hệ thống đếm phiếu tính người chiến thắng là ko theo tỉ lệ phiếu bầu (đây là hệ thống kiểu Anh). Trong 1 đơn vị hành chính (1 phường chẳng hạn), có 3 ứng cử viên của 3 đảng. Người nào phiếu nhiều nhất trong phường đó thì thắng tuyệt đối quyền hành pháp ở phường. Sau đó, nếu bầu cử là cấp tỉnh, thì người ta đếm xem đảng nào nhiều người chiến thắng cấp phường nhất thì đảng đó sẽ lãnh đạo tỉnh. Từ đó, số ghế của 1 đảng trong quốc hội tỉnh ko tỉ lệ với số phần trăm phiếu bầu cho đảng đó.

Hệ thống ko tỉ lệ này rất thiệt cho các đảng nhỏ hoặc mới nổi lên. Ví dụ, ở bầu cử cấp tỉnh, có đảng Quebec Solidaire, nếu tính theo số người đi bầu thì được 7%. Nhưng số ghế trong quốc hội của họ chỉ được chưa đầy 2%, vì họ chỉ thắng tuyệt đối ở 1 phường, tương đương 2% tổng số phường của cả tỉnh.

Ở châu Âu, người ta đã thay đổi ít nhiều rồi, ví dụ như ở Pháp là bầu cử 2 vòng. Vòng thứ nhất lấy ra 2 đảng, vòng thứ 2 bầu lại lấy 1 trong 2. Những người dân đã vote cho đảng xếp thứ 3 sẽ quyết định xem bầu cho đảng 1 hay 2, trong vòng này. Như thế ít ra, những người vote cho đảng 3 cũng tìm được cái gì đó mà họ muốn trong đảng 1 hoặc 2, chứ ko bị eliminate hoàn toàn.

Nói tóm tắt, hệ thống đếm phiểu ko tỉ lệ là ko công bằng. Khổ 1 nỗi là những đảng mà tớ làm fan thì toàn là đảng bé tí, nên ko ngoi lên nổi.

2) Người trẻ ít đi bầu

Trời mưa, răng đau, đảng mình thích thì bé tí, chắc chẳng ko ngoi lên nổi ... Thế thì đi vote làm gì. Phải nói là bạn bè tớ tre trẻ ko phải ai cũng đi bầu. Người đi bầu chăm chỉ nhất là các ông bà già hoặc những người có xu hưởng bảo thủ (lúc nào có thời gian, tớ trích dẫn thống kê).

Các đảng be bé tiến bộ thường là giành cho người trẻ, vì thế lại càng khó khăn đạt thắng lợi khi những người trẻ ko chịu đi bầu.

3) Cánh hữu chia rẽ và mất phương hướng
Left-wing ở Can (cũng như ở Châu Âu) đang chia rẽ tóe loe. Chia rẽ giữa thế hệ baby-boomer và 7x. Chia rẽ về chính sách môi trường. Chia rẽ về chính sách kinh tế.

Cho nên từ 1 năm nay, tớ cứ fan đảng nào là đảng đó thua. Hôm qua bầu cử thị trưởng các thành phố của tỉnh Québec, nhóm Prjet Montréal mà tớ làm fan lại bị đội sổ. Buồn 1 ngày cho Montréal. Đọc báo nghe đài cứ thấy thấp thoáng kết quả bầu cử là lại nhói đau. Công nhận xem bầu cử ko ăn ớt mà cũng thấy cay.

1 comment: